දහනව වැනි සියවසේ මැද භාගය වන විට ශ්රී ලංකාවේ කඳුකරය පැවතියේ මහා කෝපි අධිරාජ්යයක් ලෙසිනි. එහෙත් සොබාදහමේ එක් කුරිරු සරදමකින්, එනම් කෝපි කොළ රෝගය නමැති මාරාන්තික වසංගතයෙන් ඒ මුළු අධිරාජ්යයම බිමටම සමතලා වී ගියේය. සුදු ජාතික වතු හිමියන් හිස් ලූ ලූ අත පලා යද්දී, මියගිය කෝපි ගස්වල අළු මතින් “හරිත රත්තරන්” වගාවක් මවාපෑ එක්තරා හුදෙකලා වික්රමාන්විතයෙක් විය. ඔහු නමින් ජේම්ස් ටේලර් ය; අද මුළු ලෝකයම රසවිඳින ‘සිලෝන් ටී’ (Ceylon Tea) සන්නාමයේ නියමුවා ඔහුය.
වර්ෂ 1852 දී මීදුමෙන් වැසුණු ස්කොට්ලන්තයේ සිට නිවර්තන කලාපීය ලංකාවට පය තබන විට ටේලර්ගේ වයස අවුරුදු දාහතක් පමණි. ලූල්කඳුර වත්තේ කෝපි වගාවට සහාය වීමට පැමිණි මේ ගැටවරයා, පසුකාලීනව මේ කඳුකර පොළොවට කොතරම් ආදරය කළාද යත්, ඔහු තම මුළු ජීවිත කාලයම එහි සිරකරුවෙකු බවට පත්විය. ඔහු ඉන්දියාවෙන් ගෙනෙන ලද තේ ඇට කිහිපයක් යොදාගෙන 1867 දී ලූල්කඳුරේ අක්කර දහනවයක අත්හදා බැලූ තේ වගාව, ලාංකේය ආර්ථිකයේ රුධිර සංසරණය වෙනස් කළ ප්රබලම හැරවුම් ලක්ෂ්යය වනු ඇතැයි එදා කිසිවෙකුත් සිතන්නට නැත.
නවීන යන්ත්රසූත්ර හෝ දැවැන්ත කර්මාන්තශාලා නොතිබුණු ඒ යුගයේ, ටේලර්ගේ කර්මාන්තශාලාව වූයේ ඔහුගේම බංගලාවේ ආලින්දයයි. ඔහුගේ දෑතින්ම රෝල් වී, මැටි පෝරණුවල උණුසුමින් වියලුණු ඒ ප්රථම තේ දලු මිටියේ සුවඳ, 1873 දී ලන්ඩනයට යැවූ තේ රාත්තල් 23 හරහා මුළු මහත් බ්රිතාන්යයම මවිතයට පත් කළේය. ඔහුගේ නොපසුබට උත්සාහය කොතරම්ද යත්, තේ දලු සකස් කිරීමට අවශ්ය පළමු තේ රෝලරය පවා ඔහු විසින්ම නිර්මාණය කරනු ලැබීය. ඔහු තේ පඳුරු සමඟ කතා කළේය; ඒවායේ නාඩි හඳුනා ගත්තේය.
පුද්ගලික ජීවිතය තුළ ජේම්ස් ටේලර් යනු අතිශය හුදෙකලා චරිතයකි. දශක හතරකට ආසන්න කාලයක් ලංකාවේ ජීවත් වූ ඔහු, තම මව්බිමට ගියේ එක්වරක් පමණි. ඔහුට බිරිඳක් හෝ දරුවන් සිටියේ නැත. ඔහුගේ එකම පවුල වූයේ ඔහු විසින්ම සිටුවා පෝෂණය කළ ලූල්කඳුරේ තේ පඳුරු සහ ඔහු සමඟ කරට කර වැඩ කළ කම්කරු ජනතාවයි. සාමාන්ය බ්රිතාන්ය පාලකයන්ගේ තිබුණු උද්දච්චකම ටේලර් තුළ නොවීය. යෝධයෙකු සේ උස මහතැති මේ අසාමාන්ය මිනිසා, දෙමළ කම්කරුවන්ගේ භාෂාව කතා කරමින් ඔවුන්ගේ දුක සැප බෙදාගත්තේය. කම්කරුවන් ඔහුට ආදරය කළේ වතු අධිකාරීවරයෙකුට වඩා තම පියෙකුට මෙනි.
නමුත් ඉතිහාසය ඔහුට සාධාරණ වූයේ නැත. දශක හතරක් තිස්සේ ලේ සහ දහදියෙන් පෝෂණය කළ ලූල්කඳුර වත්තෙන් ඉවත්වන ලෙස වතු කළමනාකාරීත්වය විසින් ඔහුට කළ අකාරුණික නියෝගය, ඔහුගේ හදවත සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීය. මානසිකව ඇදවැටී සිටි මේ දැවැන්තයා, 1892 මැයි 2 වැනිදා අතීසාරය වැළඳීමෙන් තම ආදරණීය බංගලාවේදීම අවසන් හුස්ම හෙළුවේය.
ඔහුගේ අවසන් ගමන ලාංකේය වතු ඉතිහාසයේ සංවේදීම නිමේෂයක් ලෙස සටහන් වී තිබේ. කිසිදු රථවාහනයක් නොතිබූ ඒ යුගයේ, තම ආදරණීය “සුදු මහත්තයාගේ” නිසල දේහය මහනුවර මහයියාව සුසාන භූමිය වෙත ගෙන යාමේ වගකීම භාරගත්තේ ඔහුගේ කම්කරුවන් විසිනි. බරැති මිනී පෙට්ටිය කරමත තබාගෙන, ලූල්කඳුරේ සිට මහයියාවට ඇති දුෂ්කර සැතපුම් දහඅටක දුරක් පයින්ම ගමන් කිරීමට තරම් ඒ මිනිසුන්ගේ හදවත් තුළ ටේලර් වෙනුවෙන් පුදසුනක් ඉදිවී තිබුණි.
අදටත් ඔබ ලූල්කඳුර වත්තට ගියහොත්, ඔහු අසුන්ගත් ගල් තලාවත්, ඔහු ඇවිද ගිය මංපෙත්වල ඉතිරි වූ සලකුණුත් නිහඬව ඒ අතීතය සිහිපත් කරයි. ජේම්ස් ටේලර් යනු හුදෙක් වගාකරුවෙකු පමණක් නොවේ; ඔහු අදටත් ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ජීවත් කරවන හදගැස්මයි.







